معرفی گیاه مورد پیوندی یا لگستروم جوناندروم ، روش نگهداری و تکثیر

hayatemanoto.com
مقالات گل و گیاه, مورد پیوندی

معرفی گیاه مورد پیوندی یا لگستروم جوناندروم

مورد پیوندی که در بازار گل و گیاه ایران با این نام شناخته می‌شود، در واقع لگستروم جوناندروم (Ligustrum jonandrum) است. این گیاه با نام علمی Ligustrum delavayanum ثبت است و یکی از ارزشمندترین درختچه‌های زینتی همیشه سبز برای طراحی فضای سبز، پرچین‌های مجلل، توبیاری (هنر فرم دهی به گیاه) و بونسای محسوب می‌شود.

نکته مهم: نام «مورد پیوندی» یک نام بازاری است و این گیاه ارتباطی با درخت «مورد» یا «مورت» واقعی (Myrtus communis) ندارد. برگ‌های مورد واقعی هنگام مالش بوی معطر و قوی می‌دهند، در حالی که برگ‌های مورد پیوندی (لگستروم) بی‌بو هستند.

این گیاه به دلیل برگ‌های فوق‌العاده ریز (۱ تا ۳ سانتی‌متر)، تراکم شاخه‌ای بالا و هرس‌پذیری بی‌نظیر، در سال‌های اخیر به عنوان جایگزینی عالی برای شمشاد (Boxwood) معرفی شده است.

تفاوت مورد پیوندی با سایر لگستروم‌ها

بسیاری از افراد مورد پیوندی (لگستروم جوناندروم) را با گونه رایج‌تر لگستروم ژاپنی (Ligustrum japonicum) اشتباه می‌گیرند. تفاوت اصلی در اندازه برگ است: برگ‌های مورد پیوندی بسیار ریزتر (حداکثر ۳ سانتی‌متر) و متراکم‌تر هستند. همچنین رشد این گیاه کندتر است که آن را برای فرم‌دهی دقیق و نگهداری طولانی‌مدت ایده‌آل می‌کند. گل‌های آن سفید با پرچم‌های بنفش است و نسبت به سرمای شدید (تا ۱۵- درجه) کمی حساس‌تر از نوع ژاپنی می‌باشد.

انواع فرم‌های ظاهری مورد پیوندی در بازار

مورد پیوندی به دلیل هرس‌پذیری بالا، در فرم‌های متنوعی عرضه می‌شود:

۱. فرم پیوندی تک‌سر

رایج‌ترین و محبوب‌ترین فرم. این گیاه دارای یک تنه عمودی لخت به ارتفاع ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر است که قسمت بالایی آن به صورت یک تاج کروی فشرده پیوند زده شده است. ظاهری شبیه آبنبات چوبی دارد و برای کاشت در کنار ورودی ساختمان، راهروها و فضاهای رسمی بسیار مناسب است.

۲. فرم پیوندی چندسر

در این فرم، پایه کوتاه‌تر (۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر) بوده و ۲ تا ۵ شاخه اصلی از آن خارج می‌شود که روی هر شاخه یک تاج کروی جداگانه تشکیل شده است. ظاهر این نوع طبیعی‌تر، مجلل‌تر و چشمگیرتر از نوع تک‌سر است و برای باغ‌های بزرگ و ویلاها ایده‌آل می‌باشد.

۳. فرم نیمه پیوند

تنه کوتاه‌تری (حدود ۸۰ سانتی‌متر) نسبت به نوع تک‌سر دارد، اما تاج آن بزرگ‌تر و پهن‌تر است. نوعی فرم میانی بین تک‌سر و چندسر محسوب می‌شود.

۴. فرم بوته‌ای گرد

این فرم حاصل پیوند نیست، بلکه با هرس مستمر و هوشمندانه روی یک پایه معمولی لگستروم به دست می‌آید. شاخه‌ها مستقیماً از طوقه (نزدیک سطح خاک) خارج شده و گیاه به شکل یک توپ یا نیم‌کره فشرده درمی‌آید.

مزایای این فرم عبارتند از:

قیمت مناسب‌تر نسبت به انواع پیوندی· ایده‌آل برای فضاهای کوچک، تراس و بالکن· مناسب برای حاشیه‌کاری و پرچین کوتاه· عدم نیاز به پایه مقاوم (ریشه و شاخه هماهنگ رشد می‌کنند) تنها نکته منفی آن نیاز به هرس مداوم و دقیق‌تر (هر ۲ تا ۳ هفته) برای حفظ فرم گرد است.

۵. فرم پرچینی

در این فرم، گیاه به صورت طبیعی و انبوه رشد می‌کند و با هرس منظم به ارتفاع دلخواه (۳۰ سانتی تا ۱.۵ متر) تبدیل می‌شود. گزینه‌ای عالی برای ایجاد دیوار سبز و حصارهای زنده.

۶. فرم بونسای

به دلیل برگ‌های ریز و رشد کند، مورد پیوندی یکی از بهترین گزینه‌های بونسای برای مبتدیان است. با هرس ریشه و سیم‌کشی شاخه‌ها، می‌توان درختچه‌های مینیاتوری بسیار زیبایی خلق کرد.

شرایط نگهداری و مراقبت از مورد پیوندی

نور مورد نیاز

مورد پیوندی به آفتاب کامل یا نیمه‌سایه نیاز دارد. برای حفظ تراکم برگ‌ها و فرم فشرده، حداقل به ۴ تا ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز نیاز است. در نور کم، شاخه‌ها دراز و برگ‌ها فاصله‌دار می‌شوند.

آبیاری مناسب

بین دو آبیاری اجازه دهید سطح خاک خشک شود. در تابستان، گیاه گلدانی هر ۲ تا ۳ روز و در زمستان هر ۷ تا ۱۰ روز یکبار آبیاری نیاز دارد. زهکشی خوب خاک بسیار حیاتی است و غرقابی باعث زردی و ریزش برگ می‌شود.

خاک مناسب

ترکیب پیت ماس، پرلیت و خاک برگ به نسبت ۲:۱:۱ بهترین گزینه است. خاک باید سبک و دارای زهکشی عالی باشد. این گیاه به آهک خاک مقاوم است و در طیف وسیعی از خاک‌ها (از ماسه تا رس) رشد می‌کند.

دما و رطوبت

دمای ایده‌آل برای این گیاه ۱۸ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد است. سرمای تا ۱۵- درجه را تحمل می‌کند. در زمستان‌های سرد، بهتر است گلدان را به جای محافظت‌شده منتقل کنید یا ریشه‌ها را با مالچ بپوشانید. غبارپاشی هفتگی در تابستان برای تأمین رطوبت مفید است.

هرس و فرم‌دهی (مهم‌ترین بخش)

هرس‌پذیری بالا مهم‌ترین ویژگی مورد پیوندی است. این گیاه به خوبی به هرس سنگین پاسخ می‌دهد:

هرس فرم (بهار و تابستان): برای حفظ فرم کروی یا هرمی، هر ۲ تا ۳ هفته یکبار شاخه‌های خارج از فرم را ۲ تا ۳ سانتی کوتاه کنید. از قیچی توبیاری یا قیچی بونسای استفاده کنید.

هرس سنگین (اواخر زمستان): قبل از شروع فصل رشد (بهمن تا اسفند)، می‌توان حجم شاخه را ۳۰ تا ۵۰ درصد کاهش داد.· هرس بهداشتی (همیشه): شاخه‌های خشک، بیمار، شکسته یا مزاحم را حذف کنید.

با هرس منظم می‌توان به شکل‌های کروی، هرمی، مکعبی، مجسمه‌های حیوانات و حتی بونسای دست یافت.

تمام محصولات مورد پیوندی را از اینجا مشاهده نمایید

روش تکثیر مورد پیوندی

۱. تکثیر از طریق قلمه (ساده‌ترین روش برای خانگی)

بهترین زمان: اواخر بهار تا اوایل تابستان
قلمه‌های نیمه‌چوبی به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر از شاخه‌های سالم و بدون گل تهیه کنید.· برگ‌های پایینی را جدا کرده و ۲ تا ۳ برگ بالایی را نگه دارید.· انتهای قلمه را در هورمون ریشه‌زا (مانند ایندول بوتریک اسید) فرو ببرید.· قلمه را در مخلوط پیت ماس و پرلیت (به نسبت ۱:۱) بکارید.· گلدان را در کیسه پلاستیکی شفاف قرار دهید (برای حفظ رطوبت) و در نور غیرمستقیم قرار دهید.· ریشه‌زایی حدود ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشد.

۲. تکثیر حرفه‌ای (تولید فرم‌های پیوندی)
برای تولید فرم‌های تک‌سر و چندسر (همان چیزی که در بازار با نام «مورد پیوندی» می‌بینید)، از پیوند شکمی یا اسکنه در اواخر زمستان روی پایه مقاوم لگستروم برگ نو (Ligustrum ovalifolium) استفاده می‌شود. به همین دلیل است که به این گیاه «مورد پیوندی» می‌گویند.

کوددهی و تغذیه

در فصل رشد (بهار و تابستان): هر ۲ تا ۳ هفته یکبار از کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰ یا کود مخصوص گیاهان همیشه سبز استفاده کنید.· کود آهسته رهش (مانند اسکویید) نیز گزینه مناسبی است.· در پاییز و زمستان کوددهی را متوقف کنید تا شاخه‌های جدید قبل از سرما نروند.

آفات و بیماری‌ها

آفت/بیماری علائم درمانشته تجمع حشرات ریز سبز یا سیاه روی شاخه جوان آب صابون، روغن چریش یا پاشیدن آب قویسفیدک پودری لکه‌های سفید آردی روی برگ قارچ‌کش مخصوص، بهبود تهویهلکه برگی لکه‌های قهوه‌ای روی برگ حذف برگ‌های آلوده، قارچ‌کش مسیزردی برگ زرد شدن و ریزش برگ معمولاً از آبیاری بیش از حد یا کمبود نور

نکات ایمنی مهم

میوه‌های سیاه مورد پیوندی (لگستروم) سمی هستند. خوردن آنها توسط کودکان یا حیوانات خانگی باعث مسمومیت گوارشی، تهوع، استفراغ و در موارد شدید مشکلات عصبی می‌شود. برگ‌ها نیز سمی هستند اما به دلیل طعم تلخ معمولاً مصرف نمی‌شوند.

جمع‌بندی نهایی

مورد پیوندی که در بازار گل و گیاه ایران با این نام شناخته می‌شود، در واقع لگستروم جوناندروم (Ligustrum jonandrum) است – یک گیاه زینتی فوق‌العاده با برگ‌های ریز، تراکم بالا و هرس‌پذیری بی‌نظیر.

نکات کلیدی برای موفقیت:

1. نور کافی (حداقل ۴ ساعت آفتاب مستقیم) مهم‌ترین عامل

2. هرس منظم هر ۲ تا ۳ هفته در فصل رشد

3. آبیاری کنترل شده با زهکشی عالی

4. حفاظت از سرمای شدید (زیر ۱۵- درجه)

5. انتخاب فرم مناسب با فضای خود (تک‌سر برای شکوه، چندسر برای طبیعی‌بودن، بوته‌ای گرد برای فضاهای کوچک)

با رعایت این اصول ساده، مورد پیوندی شما سال‌ها به عنوان یک اثر زنده و هنری در خانه یا باغچه‌تان خواهد درخشید. گل‌های سفید با پرچم بنفش آن در اواخر بهار تا اوایل تابستان، جلوه‌ای دوچندان به این گیاه زیبا می‌بخشند.